Τι σημαίνει να ζει κανείς μία αυθεντική ζωή; Πως μαθαίνει να την υπηρετεί;
Τρία είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της:
1. Κατ’ αρχάς ένας αυθεντικός άνθρωπος είναι ένας Ελεύθερος άνθρωπος.
2. Ένας αυθεντικός άνθρωπος είναι ένας άνθρωπος ελεύθερος κυρίως από τον εαυτό του.
3. Ένας αυθεντικός άνθρωπος είναι εκείνος που ζει για τη δικαιοσύνη, το καλό και για την αλήθεια.
Υπάρχουν βέβαια και κάποιες θεωρίες πνευματικών ανθρώπων όπως ο Spinoza (Ολλανδοεβραίος φιλόσοφος 1632 έως 1677), που έλεγε ότι «οι άνθρωποι αυταπατώνται πιστεύοντας ότι είναι ελεύθεροι, γιατί δεν έχουν επίγνωση των πράξεων τους και έχουν άγνοια των αιτίων που τις καθορίζουν. Πιστεύουν ότι οι πράξεις τους εξαρτώνται από τη θέλησή τους, αλλά έχουν πλήρη άγνοια στο τι είναι η θέληση».
Αυτή η θέση που αρνείται την έννοια της ελευθερίας λέει ότι όλα είναι προκαθορισμένα από τους νόμους που καθορίζουν τα πάντα στο σύμπαν.
Επίσης και ο Αϊνστάιν, μελετητής του Spinosa, έλεγε ότι δεν πιστεύει στην ελευθερία του ανθρώπου με τη φιλοσοφική έννοια, γιατί «ο κάθε άνθρωπος λειτουργεί μέσα από την παρόρμηση ενός εξωτερικού ερεθίσματος και μέσα από μία δική του εσωτερική ανάγκη».
Στον πολιτισμό μας διαπιστώνουμε πως όλο και λιγότερα άτομα έχουν τη δύναμη να είναι ο πραγματικός εαυτός τους. Συνήθως υπηρετούν ρόλους για να είναι αποδεκτοί ή για να ευχαριστήσουν τους άλλους και κρύβονται πίσω από μία ωραία μάσκα. Ο λόγος που αυτό συμβαίνει είναι γιατί τους λείπει η συνειδητότητα της αυθεντικότητας, της εικόνας τους και της συμπεριφοράς τους.
Το πρόβλημα είναι ο φόβος που έχουν στο να είναι ο γνήσιος εαυτός τους, γιατί νιώθουν ανεπαρκείς και μη αποδεκτοί.
Παρατηρώντας τα μικρά παιδιά βλέπουμε πόσο αυθόρμητα και δημιουργικά είναι. Ο αυθορμητισμός είναι κάτι το φυσικό για τον άνθρωπο χωρίς σπατάλη ενέργειας. Όταν υπηρετούμε ρόλους, υπάρχει μία μεγάλη εκδαπάνηση ενέργειας και δεν μάς μένει αρκετή για τη δημιουργικότητα και την ευχαρίστησή μας.
Ένας ρόλος που συχνά παίρνουν οι άνθρωποι, είναι εκείνος στο να βοηθούν τους άλλους. Έτσι οδηγούνται στο να είναι πάντα διαθέσιμοι στους άλλους και να ανταποκρίνονται στις όποιες ανάγκες τους, ασχέτως εάν είναι εις βάρος των δικών τους αναγκών.
Σε κοινωνικό επίπεδο χάνεται η αυθεντικότητα του ανθρώπου όταν θυσιάζει τις προσωπικές του αξίες, για τον πλούτο και την ισχύ. Στην εποχή μας που κυριαρχεί η τεχνολογία, οι μοναδικές αξίες που αναγνωρίζονται είναι τα χρήματα, η ισχύς, η επιτυχία. Με την απώλεια της αυθεντικότητας χάνουμε και την αίσθηση της ύπαρξής μας. Στη θέση της μπαίνει μία δημόσια εικόνα της επιτυχίας που ξεχωρίζει από τη μάζα.
Ο άνθρωπος τότε βασανίζεται μεταξύ της αντιπαράθεσης της εσωτερικής του πραγματικότητας και της εξωτερικής του εικόνας.
Η ύπαρξη του ανθρώπου βασίζεται στην αγάπη, στη δοτικότητα και στο σχετίζεσθαι. Σε αντίθεση με το Εγώ του που καλλιεργείται με το Έχω. Αλλά η κτητικότητα όχι μόνο μειώνει την ύπαρξη του ανθρώπου, αλλά του περιορίζει και την ελευθερία του. Η σκέψη που λέει ότι «δεν μπορούμε να είμαστε ελεύθεροι χωρίς τον πλούτο», οδηγεί το άτομο στο να κάνει επιλογές που υπηρετούν αυτόν τον σκοπό και έτσι γίνεται δίχως την ανάλογη επίγνωση, υπηρέτης του πλούτου του, ώστε να τον προστατεύει και να τον επαυξάνει κατά τη διάρκεια της ζωής του. Το κόστος αυτής της επιλογής, είναι η ουσιαστική απώλεια της ελευθερίας του, που δεν του είναι συνειδητό. Γιατί χωρίς ελευθερία δεν υπάρχει ποιότητα ζωής.
Εδώ αναδύεται ένα ανθρώπινο δίλημμα μεταξύ του υπάρχω και του δημιουργώ. Σε επίπεδο του Εγώ του ο άνθρωπος εκφράζει τον εαυτό του ως δημιουργός και όλη η προσοχή του εστιάζει στο τι καλύτερο μπορεί να κάνει. Σαν ύπαρξη όμως καλείται να αφουγκράζεται ποιες είναι οι πραγματικές του ανάγκες, που υπηρετούν την εσωτερική του γαλήνη και συμβαδίζουν με τους νόμους της ηθικής και της ζωής (η νομοτέλεια).
Η δύναμη του Εγώ του, τον οδηγεί στο να φτιάχνει τον πολιτισμό, που τον ξεχωρίζει από το υπόλοιπο ζωικό βασίλειο, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να λειτουργήσει και σαν μέσο της καταστροφής του, όταν οδηγείται στη δημιουργία απίστευτα καταστροφικών όπλων.
Ο σημερινός άνθρωπος έχει μια υπερβολική βιασύνη μέσα από την πληθώρα των ερεθισμάτων που δέχεται και των φιλοδοξιών του. Το κόστος είναι ότι δεν διαθέτει χρόνο για την ίδια την ύπαρξή του. Είναι πολύ σημαντικό για τον άνθρωπο να έχει τη συνειδητότητα της όποιας επιλογής του, ώστε να του δημιουργεί ένα αίσθημα ευχαρίστησης και να καλύπτει μία βασική του ανάγκη, που τον οδηγεί στην αυτοπραγμάτωσή του. Εκεί εντάσσεται και το σκεπτικό, που για να είναι κανείς πραγματικά ελεύθερος έχει μάθει να υπηρετεί τα πραγματικά του Θέλω και όχι τα Πρέπει. Η δε ελευθερία από τη φύση της είναι αυτόνομη από τα υλικά.
Η αυθεντικότητα στον άνθρωπο του δίνει τη δυνατότητα να ερμηνεύει με ειλικρίνεια την πραγματικότητα που έχει μπροστά του.
Ολοκληρώνοντας αυτό το άρθρο, θέλω να επισημάνω ότι ο αυθεντικός άνθρωπος είναι ένας ελεύθερος άνθρωπος που χτίζει τη ζωή του πάνω σε ένα εσωτερικό του θεμέλιο, μέσα από τη συνειδητότητα του και την ανεξάρτητη προσωπικότητα.
Ο Carl Gustav Jung (1875 – 1961 Ελβετός ψυχίατρος - ψυχαναλυτής) είχε πει: όποιος εστιάζει προς τα έξω του ονειρεύεται, όποιος εστιάζει προς τα μέσα του αφυπνίζεται.
Σπύρος Μεταξάς Ψυχίατρος - Ψυχοθεραπευτής